Copyright by FUNDACJA PRZESTRZENIE  DZIEDZICTWA 2019-2020 – All rights reserved

Skontaktuj się z nami:

Fundacja Przestrzenie Dziedzictwa

e-mail: fundacjapd[at]protonmail.com

tel. +48 12 00000000

fundacja przestrzenie dziedzictwa
Fundacja Przestrzenie Dziedzictwa

FUNDACJA PRZESTRZENIE DZIEDZICTWA

Stado owiec wypełniające cały most nad potokiem. Na początku widać idącego pasterza.

obejrzyj kolekcję >>

<< strona główna  wystawy

Wypas owiec na zielonej trawie przy domach. Widać małe jagnięta.

dalej >>

Stado owiec w koszarze przed Sanktuarium Matki Bożej w Ludźmierzu.

dalej >>

Środek kościoła. Widać procesję darów na początku której widać pasterza w stroju góralskim niosącego na rękach  białe jagnię.

3. Na rozległej polanie położonej nad starą wołoską wsią Ochotnica Górna w dolinie potoku Jamne, postawiona jest piękna bacówka Jarosława Buczka, który prowadzi tu wypas od 2011 roku. Szałas wysokozrębowy, z drzwiami od strony południowej.  Wejście ozdobione jest licznymi atrybutami pasterskimi, rozłożystymi rogami baranimi, kijem bacowskim i ziołami olchy, święconymi 15 sierpnia. Jako jedna z nielicznych bacówek posiada nieduże okienko w pierwszej izbie. Wokół bacówki znajdują drewniane poidła dla owiec, rzadko dziś spotykane. Przed bacówką wygodne stoły i ławy dla gości. W środku znajdują się dwie izby, pierwsza służy do produkcji serów druga to serownia, która również posiada okno. Dach pokryty jest tradycyjnie długimi deskami świerkowymi. [Bacówka u Buczka, Ochotnica Górna Jamne, Gorce]

dalej >>

Dwóch pasterzy w koszarze święci owce. Pomaga im mały chłopiec. Kolejne osoby obserwują zwyczaj po drugiej stronie ogrodzenia koszaru.

4. Od piętnastu lat na parkingu koło wyciągu ,,Jurgów SKI” niedaleko granicy ze Słowacją bacuje Józef Sołtys.   Niskozrębowa, drewniana bacówka wybudowana została na zlecenie bacy z solidnych świerkowych bali. Stworzona jest na wzór innych szałasów pasterskich na Podtatrzu. Budynek bez okien skierowany drzwiami w kierunku południowym. Dach odeskowany, w ostatnich latach budynek został pokryty nowym dachem z brązowej blachy. Mimo, że posiada na prawo od wejścia tradycyjne miejsce na watrę z piecem wyprowadzającym dym, nie wędzi się w niej sera. Do tego służy obszerna wędzarnia wybudowana w pobliżu. Szałas bacówki jest dwuizbowy, pierwsza większa część służy przyjmowania klientów przychodzących po sery i jest ozdobiona różnymi artefaktami pasterskimi.  Drugie  mniejsze pomieszczenie to serownia.  Wejście do niej przedzielone jest ladą, przy której sprzedaje się  wyroby pasterskie (bunc, bryndzę, żentycę, korbacze).   Wejście do budynku ozdobione jest zielonymi gałązkami olchy mającymi według tradycji funkcje ochronne. Ze względu na miejsce przy wyciągu narciarskim, stanowiącym skupisku wielu ludzi, bacówka ma charakter sklepiku, w dużej mierze obsługuje Słowaków. [Bacówka u Józefa Sołtysa, Jurgów, Spisz]

dalej >>

Baca podpierając się na kiju przegania owce wokół mojki. Widać ozdoby na świerku

dalej >>

Dwa koszyki z darami pasterskim w jednym oscypki wśród zielonych roślin. W drugim wędliny baranie, małe serki, miód

dalej >>

Pasterze ze stadem owiec wysoko w górach na polanie. Wokół wysokogórski krajobraz Tatr.

7. Kolyba rodziny Strączków stoi wśród brzóz przy drodze  na północ od Wróblówki. Zbudował ją już nieżyjący baca  Władysław około roku 1989 ze swoim synem Wojciechem obecnym właścicielem. Drewno przygotowali sami przy domu w Miętustwie. Ściany wykonali z fosztów, pomiędzy nimi znajdują się wąskie listewki, bez charakterystycznych szpar. Dach dwuspadowy kryty dranicą, uszczelniany papą i folią. Wentylację zapewniają uchylne trójkątne wywietrzniki w szczytach oraz otwór w ścianie wschodniej, nad drzwiami wejściowymi -  tę przestrzeń zamyka szeroki okap. Po lewej stronie od wejścia umiejscowione jest watra, tradycyjnie poniżej poziomu podłogi, wykonanej z desek. Spód paleniska jest wybetonowany. Podłoga przy palenisku wykończona metalową listwą,  wyżej przymocowana jadwiga z łańcuchem. W zachodniej części pomieszczenia, znajduje się komórka,  z drzwiczkami do połowy wysokości kolyby.  Obok solidna drewniana drabina do  sięgania na półki nad kumorą, na których wędzą się oscypki. Na przepierzeniu nad skrzynią umieszczona jest ,,bacowska” kapliczka. W komórce znajduje się stół,  szafka na jedzenie, oraz półka na oscypki. Tutaj przechowuje się zdobną toporkę i ciosek, formy na oscypki i małe foremki, w kształcie serduszka, kaczuszki i jelonka. Pod ścianą północną, na podłodze stoją dwie dzieżki (dziyski) na żentycę.  [Bacówka Wróblówka,  Podhale (opr. L. Borczuch)]

dalej >>

Baca podparty na kiju prowadzi leśną dróżką stado owiec. W tle widać Beskidy i Babią Górę

dalej >>

Klęczący baca rozpala ogień na watrze

dalej >>

Stado owiec na pastwisku. Za nim widoczny baca w stroju góralskim

dalej >>

Kierdel owiec przepędzany drogą asfaltową środkiem wsi. Na przedzie widoczni pasterze. Na środku baca obok jeden z górali gra na akordeonie

11. Piotr Kohut razem z żoną Marysią jest właścicielem największego stada owiec w Beskidzie Śląskim. Wyrób serów odbywa się podziemiach domu rodzinnego Kohutów, a tradycyjna bacówka służy obecnie głównie za miejsce do  sprzedaży wyrobów.  Jest to tradycyjny szałas wysokozrębowy z miejscem na watrę i komórkami na produkty serowe. Drzwi otwierane na zewnątrz, od strony południowo-zachodniej, co rzadkie podmurówka z kamienia. Nad wejściem duży otwór oddymnik. Obecnie główna izba bacówki jest przedzielona ladą i witryną sklepową. Jednocześnie na hali Ochodzitej gdzie wypasane są owce Piotra Kohuta nadal zachowana jest tradycyjna bacówka pięknie położona niedaleko szczytu Ochodzitej  (895 m. n.p.m.). W pobliżu jest też kapliczka i miejsce poświęcone św. Janowi Pawłowi II. [Bacówka Piotra Kohuta w Centrum Pasterskim w Koniakowie, Beskid Śląski]  

 

dalej >>

Pasterze z gazdami znakują farbą owce. Z tyłu widać bacę. Wokół koszary z owcami.

12. Niedaleko górnej stacji wyciągu Złoty Groń bacuje drugi sezon młody baca z Podhala Jan Bzdyk. Jest to prawdopodobnie najdalej na zachód położona bacówka w Karpatach prowadzona przez bacę urodzonego na Podhalu. Szałas został wybudowany przez poprzedniego bacę Henryka Kukuczkę, który zmarł w 2018 roku. W ubiegłym roku został ona przesunięty na podłożonych pełnych balach kilkanaście metrów na obecne miejsce, a bale transportowe stanowią obecnie podstawę bacówki. Szałas składa się z trzech części. W głównej izbie po lewej stronie od wejścia znajduje się watrzysko, na którym na jadwidze wisi kocioł do podgrzewania wody. Z przodu pod kalenicą bacówki znajduje się dodatkowy otwór na wydostający się dym. Poniżej niego znajdują się półki do wędzenia serów. Z tyłu szałasu znajduje się tradycyjna serownia podzielona jest na dwie części w pierwszej u powały znajdują się kolejne półki na oscypki, a poniżej miejsce do ociekania bunców. W drugiej części serowni znajduje się półka na którym leżakuje dojrzewający bundz na bryndzę, a poniżej rosolniki – w których moczą się oscypki. [Bacówka Złoty Groń, Istebna, Beskid Śląski]

dalej >>

Wybierz kolejna kolekcję >>

wstecz>>

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury  i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych